16 Ekim 2021 Cumartesi
spot_img

ÇOCUKLAR VE ÖFKE

Çoğu insan kızgın ve öfkeli hissetmekten hoşlanmaz fakat hepimiz zaman zaman bu duyguyu deneyimleriz. Birçok yetişkinin öfkesini sağlıklı yollarla ifade edemediğini göz önüne aldığımızda, öfkeli duyguların genellikle çocuklar için patlamalara dönüşmesi şaşırtıcı gelmez. Aynı zamanda, ebeveynlerin sıklıkla karşılaştığı bu durumda kafasında bazı soruların oluşması oldukça normaldir.

  • Çocuklar öfkeyi yetişkinler gibi mi deneyimler?
  • Öfke nöbetleri ve öfke davranışları hakkında neler yapılabilir?
  • Hangi davranışlar normaldir? Ne zaman destek almalıyız?

Dr. Raymond DiGiuseppe’ye göre öfke çocukların yaşamlarında deneyimlediği ilk olumsuz duygulardan birisidir. Öfke genellikle kaynakların tehdidi ve stres sonucunda ortaya çıkan bir duygudur. Özellikle okul öncesi dönemde çocuk hem kaynaklarının çok farkında değildir hem de duyguları yöneten işlev becerileri gelişmemiştir. Bu yüzden harekete geçmesi bakımından diğer duygulardan farklı olan öfke duygusunu çok daha dürtüsel deneyimlerler. Kaynaklarının ve durumun pek farkında olmayan çocuk için öfke duygusu tam anlamlandıramadığı patlamalardır. Fizyolojik olarak öfkeyi yetişkinler ve çocuklar benzer şekilde hissetseler bile çocuklar için öfke duygusu kontrol edilmesi çok daha zorludur.

Özellikle küçük yaştaki çocuklarda öfke nöbetleri sıklıkla meydana gelmektedir. Öfke nöbetlerini tanımak ve farkında olmak bu sürecin daha az yorucu geçmesine yardımcı olur. Öfke nöbetleri düşünüldüğünün aksine çocuğun kendi istediğini yaptırmak istemesi veya da ebeveyniyle inatlaşması durumu değildir. Öfke nöbetleri, çocuğun kelimelerini kullanamadığı ve anlamlandıramadığı koşullarda meydana gelen plansız bir durumdur.

Öncelikle öfke nöbeti esnasında neler yapılabileceğine bakalım. Çocuğunuzun öfke nöbetinin başladığını hissediyorsanız öncelikle sakin olun. Çocuğunuz öfke nöbetinin ortasındayken, onu tehdit etmeyin, ona ders vermeyin veya tartışmayın. Bunu yapmak sadece öfke nöbetini daha da kötüleştirir. Daha sonra, çocuğunuz sessiz ve sakin olduğunda, onunla önceki davranışları hakkında konuşun. Öfke nöbeti sırasında bu durumu konuşmadan müdahale etmeden sakinleşene kadar bekleyin. Bu süreçte onun göz önünde ve güvende olduğundan emin olun. Eğer istediği bir durumu kabul ettirmek için bu yola başvurduysa teslim olmayın, unutmayın ki teslim olma davranışını gösterdiğinizde çocuğunuz için bu bir istediklerini gerçekleştirme yolu olur. Öfke nöbetlerinde fiziksel ve sözel cezalandırma çocuğu sakinleştirmesinin aksine sizin uyguladığınız bu davranışların kabul edilebilir davranışlar olduğunu düşündürür.

Öfke nöbeti sonlandığında çocuğunuzla davranışları hakkında konuşabilirsiniz. Bunu yaparken beni rezil ettin, yaptığın davranış çok ayıptı demek yerine çocuğa davranışını yansıtmak önemlidir. “Mağazada bir öfke nöbeti geçirdin ve ben bu durumla iyi başa çıkabildiğini düşünüyorum.” Gibi cümlelerle başa çıkma mekanizmalarını kullanabildiğini hatırlatın. Duygularını ifade etmesine yardımcı olun. Çocuklar çoğunlukla duygularını tam anlamıyla ifade edebilecek kelime darağacına sahip değildir bu yüzden duygularını yansıtın. “Görüyorum ki kızgınsın, ağlıyorsun ve yüzün kızarmış.” Şeklinde. Güçlü duygularla nasıl başa çıkabileceklerini öğretin. Ebeveyn olarak çocuğunuz için sağlıklı bir model olun unutmayın ki sizin üzgün ve kızgın olduğunuz zaman ki davranışları modelleyeceklerdir.

Öfke nöbetleri gelişimin normal bir parçası olup çocuğun iletişim kurma biçimidir. Bu durumu tamamen önlemeye çalışmak yerine durumu hafifletebilirsiniz. Mantık çerçevesinde kendi seçeneklerini seçebilirler. Örneğin; iki kıyafet arasından kendisinin istediği kıyafeti seçmek gibi. Bir durumdan başka bir duruma geçmek onlar için stresli olabilir. Onları bu duruma hazırlayın. “Etkinliğimizin bitmesine 5 dakika kaldı.” Gibi. Çocuğun dengeli beslendiğinden ve iyi bir uyku çektiğinden emin olun.

Uzmana başvurmanız gereken bir durum olduğunda bu adımı atmaktan çekinmeyin. Unutmayın ki bu erken müdahale çocuğunuzun çok daha sağlıklı büyümesine yardımcı olacaktır. Eğer öfke nöbetleriniz 4-4,5 yaşından sonrada devam ediyorsa nöbetler esnasında kendisine ya da başkasına zarar verebilecek davranışlarda bulunuyorsa kendinizi bu durumda aşırı sinirli hissediyor ve ne yapacağınızı bilemiyorsanız bir uzmandan yardım almak sizin için iyi olabilir.

 

 

Uzman Klinik Psikolog

Emel Sena Avcıdırlar

 

 

BENZER HABERLER

Yorum Yap

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img

POPÜLER HABERLER